toon kaart
Delen op:

26. Fort Orthen

Op de plaats van het huidige Fort Orthen lag in 1629 het Kampement van Willem van Nassau. Na het Beleg van 1629 vond Frederik Hendrik het noodzakelijk de noordkant van de stad te versterken. Tussen 1630 en 1637 werd daarom op de plaats van het kampement een fort aangelegd. Fort Orthen, ook wel Orther Schans genoemd, had een vierkante plattegrond, aarden wallen en bastions op de hoeken. Het had rondom een gracht en nog een extra omwalling. Er liep een weg dwars door het fort vanaf de Heinisdijk richting Orthen.

Toen in het Rampjaar 1672 Franse troepen de stad aanvielen en zich meester maakten van het nabijgelegen Fort Crèvecoeur speelde de Orther Schans geen rol. Aangezien 's-Hertogenbosch destijds maar een klein garnizoen had, werd besloten om Fort Orthen te slechten en de munitievoorraden over te brengen naar de stad. Ook werden alle dijken in Orthen afgegraven. En een jaar later werd besloten alle huizen en de kerk af te breken. Na de Hollandse Oorlog mocht van hogerhand alleen de verbindingsdijk tussen de Herven, Ketsheuvel, Orthen nog bebouwd worden.

In 1748 werd op deze plaats toch weer een fort gerealiseerd. De vorm was specifiek aangepast aan de terreinomstandigheden. De basis was nog steeds een vierkant aardenwerk, omringd door een natte gracht. Aan de oost- en westzijde kwamen nu twee halfbastions. De oostelijke kant werd nog versterkt met een ravelijn. Daarvoor kwam een extra aarden wal omgeven door een tweede gracht. De weg liep nog steeds door het midden van het fort van oost naar west. Aan weerszijden kon door militaire inundatie of andere overstromingen het water komen te staan.

In 1784 werd het fort nog ingrijpend hersteld en verbeterd. Met de inval van de Franse legers onder Pichegru in 1794 was het fort echter nauwelijks bemand. De korporaal en de drie manschappen, die bij het fort de wacht moesten houden, slaan op de vlucht en het fort kon zonder slag of stoot worden ingenomen. Met het buitgemaakte geschut werd niet veel later ook Crèvecoeur ingenomen. Vanaf de hoogten bij Orthen,Deuteren en Hintham werd de stad voortdurend beschoten en de stad capituleert.

In 1795 was het fort door overstromingen volledig geruïneerd. In 1806 vonden er toch weer aanpassingen en verbeteringen plaats om vervolgens weer te vervallen. In 1815 worden de aarden wallen en het ravelijn afgegraven en de gracht gedempt.

In 1852 werd fort Orthen geheel herbouwd zoals dat nu nog herkenbaar is: de aardenwerken worden opnieuw opgemaakt en er verrijst een ronde stenen toren met een diameter van 26 meter als ‘reduit’ (de verdedigbare kern van het fort), omringd met een droge gracht.

Na het gereedkomen van het fort volgden de ontwikkelingen elkaar snel op. Al snel was er sprake van een nieuwe moderne oorlogsvoering. Door de ontwikkeling van de brisantgranaat hadden projectielen een grote en vernietigende uitwerking. Het gewone metselwerk van de vestingwerken was hier niet tegen bestand. De vestingstrategie was in één klap verouderd en dit leidde tot de Vestingwet van 1874.

Na de Vestingwet van 1874 vervulde het fort geen belangrijke defensieve rol meer. Het diende voornamelijk als opslagruimte. Kort na 1932 kocht de gemeente de omringende gronden en bij het fort verrezen schietbanen voor een burgervereniging en voor militairen. Het verloor echter pas in 1952 alle militaire status. Vanaf dat moment kon er pas in de directe omgeving gebouwd worden en verrezen de eerste woningen rond het fort. In 1966 wordt het fort door de gemeente aangekocht (de Orthense Schaar voert het beheer uit). Vanaf de jaren tachtig zijn diverse verenigingen in en bij het fort gehuisvest. In 1993 is het gerestaureerd en sinds 1999 wordt het fort in de avonduren aangelicht.

 

Terug naar overzicht «

Inschrijven voor de Nieuwsbrief

Ontvang altijd als eerste het laatste nieuws uit de linie!